Nastanak i posledice Holokausta (Milan Nedić - Zločin kolaboracije)

Autor: dr Mladenka Ivanković

Posle Prvog svetskog rata su stvoreni uslovi u nekim evropskim društvima za jačanje radikalnih ideoloških pokreta. Jedan od tih pokreta je bio nacionalsocijalizam koji se razvio u Nemačkoj. Ova ideologija je osnovnu snagu crpela iz rasnog antisemitizma. Antisemitizam je antimoderan pogled na svet. Antisemitizam je odraz nacionalistickog i retrogradnog primitivizma koji u egzistenciji Jevreja vidi uzrok svih problema. Na njegovo formiranje su uticali politički, pravni i ekonomski odnosi i niz psiholoških činilaca koje su uticale na svest običnih građana. Ovi činioci su doveli do “iskrivljene svesti“ stanovništva i do njihovog prihvatanja rasne teorije.

Po rasnim teoretičarima, u ljudskom društvu i čovekovoj istoriji, ključnu ulogu imaju rase. Zadatak dvadesetog veka je da obezbedi rasnu čistotu čovečanstva. Rasističko “totalitarno otkovenje“ donelo je svetu tvrdnju da univerzumom vlada pobeda boljeg nad gorim. Germanska rasa, odnosno arijevska rasa, je ta koja predstavlja najviši izraz najbolje ljudske rase. Arijevcima pripada pravo na vodeće mesto u svetu. Pripada im i “životni prostor“ na kome će oni živeti. Rasna čistota stanovništva je bila veliki cilj. Germanska rasa treba da zasnuje svoju imperiju. U projektovanom “novom poretku“ i “životnom prostoru“ za nemački narod nije moglo biti niti jednog pripadnika inferiorne, odnosno niže rase. Jevreji su označavani kao faktor koji ugrožava bilošku, kulturnu, ekonomsku i političku egzistenciju nemačkog naroda ali i ostalih naroda među kojima su živeli. Jevreji su niža rasa i oni prljaju germansku rasu. Zbog toga bih ih trebalo uništiti.

Treći Rajh je "pravna država“ i zbog toga su doneti zakoni.

Nirnberški zakoni su doneti 15. septembra 1935. godine u Nemačkoj uz masovnu podršku Nacionalsocijalističke partije. Ovi zakoni su bili: “Građanski zakonik Rajha“ i “Zakonik o zaštiti nemačke krvi i nemačke rase“.    

Po Građanskom zakoniku Rajha je određeno koja osoba može da bude građanin Rajha. Građanin Rajha jeste samo onaj državljanin koji je nemačke ili srodne krvi, a koji svojim ponašanjem dokazuje da je spreman i sposoban da verno služi nemačkom narodu i Rajhu. Građanin Rajha, u skladu sa Zakonom, ima puna politička prava. Zakon o čistoti nemačke krvi i nemačke rase bio je donet kao preduslov za opstanak nemačkog naroda za sva vremena. U odredbama ovih zakona kao i u ranije donesenim antijevrejskim uredbama je ozakonjen progon Jevreja, Roma i drugih nearijevaca na rasnoj osnovi. Tim zakonima Jevrejima su ukinuta grđanska i politička prava. Jevrejima je bilo zabranjeno da obavljaju državne i javne službe, zabranjeni su im brakovi sa Arijevcima, zabranjeno je da uzimaju u službu Arijevce, zabranjeno im je da učestvuju u kulturi i sportu. 

Nirnberski zakoni su bazirani na rasnoj teoriji. Rasna teorija Jevreje smatra najnižom rasom koju treba izolovati i konačno eliminisati. U ovim zakonima je pedantno određeno u kojoj se meri osoba treba smatrati Jevrejinom. Nirnberški zakoni su obuhvatili i one Jevreje koji su prešli na hrišćanstvo i njihove potomke, odnosno osobe čiji su roditelji ili baba i deda bili Jevreji. Citat iz prvog propisa građanskog zakonika Rajha: U članu četiri se kaže da: “…Jevrejin ne može da bude građanin Rajha. Nema pravo glasa, niti može da se bavi javnom službom. U članu pet se kaže da: “… Jevrejin je osoba čije se poreklo vodi najmanje od tri generacije deda koji su Jevreji po rasi. Jevrejinom se smatra takođe mešanac, građanin države čije poreklo vodi od babe i dede koji su čistokrvni Jevreji.“ Kraj citata.

Na osnovu ovih zakona je bila stvorena pravna osnova za progon Jevreja i njihovo masovno istrebljenje na celokupnoj teritoriji Rajha. Treći Rajh nije bio teritorijalo ograđen. On se prostirao svuda gde je bilo pripadnika više, germanske rase. On se prostirao i na okupirane teritorije. U projektovanom “novom poretku“ i “životnom prostoru“ za nemački narod nije moglo biti niti jednog pripadnika niže rase. Nirnberški zakoni su pretvorili nacionalsocijalistički rasizam u državni zakon i tokom godina su postali osnov mnogih antijevrejskih uredbi u Nemačkoj i na okupiranim teritorijama. Na jugoslovenskoj terotoriji koja je bila raskomadane posle kapitulacije Kraljevine Jugoslavije i oformljena je nova uprava. Srbija je jedina bila stavljena pod direktnu nemačku vojnookupacionu upravu. Vrhovnu vlast na ovoj teritoriji predstavljala je nemačka vojna uprava. 

Ovu upravu je predstavljao Vojni zapovednik u Srbiji. On je imao dva štaba: komandni i upravni. Upravni štab vojnog zapovednika je dobio velika ovlašćenja u upravljanju ovom teritorijom. 

U Srbiji je bila obrazovana kvislinška Komesarska vlada Milana Aćmovica koju je smenila vlada Narodnog spasa koja je bila formirana 29. Avgusta 1941 godine. General Milan Nedić je bio predsednik vlade Narodnog spasa. Nadležnost i rad srpskih civilnih i vojih vlasti je svedena na minimum. One su se u praksi svodile na izvršenje okupatorskih naloga koji su se morali poštovati na svim nivoima: sve od vrha kvislinškog režima do opštinskih i lokalnih organa.Zadržala na tretiranju civilnog stanovništva na okupiranoj teritoriji Srbije po ondašnjim zakonskim propisima. 

Srbi, kao većinsko stanovništvo na okupiranoj teritoriji su, od strane zvaničnika Trećeg Rajha bili označeni kao ”veroloman elemenat” koji organizovao događaje koji su prethodili aprilskom napadu na Kraljevinu Jugoslaviju. Srbi , po nemačkom mišljenju, su izazvali Aprilski rat. Sam Hitler je proklamovao princip kažnjavanja Srba zbog ovakvog ponašanja.

Citiram Naredbu glavnokomandujućeg 2. armije, Vajksa, od 19. maja 1941. godine: “ Ubuduće se za svakog nemačkog vojnika ubijenog ili ranjenog u prepadu od Srba bez milosti biti streljano po sto Srba“. Završen citat.

Srpsko stanovništvo je pretrpelo neobuzdani teror, masovne pokolje, hapšenja, upućivanja u logore, ozmazde, streljanja i vešanja. Srbi su, za vreme Drugog svetskog rata doživeli strahovite zločine na okupiranoj teritoriji Srbije.

Na okupiranim teritorijama moraju uvek važiti zakoni Rajha. Po ugledu na Nirnberške zakone, Vojni zapovednik u Srbiji, general Helmut Ferster je doneo “ Naredbe i uredbe o Jevrejima i Ciganima u Srbiji“.To je bio temeljan pravni propis o svim merama protiv Jevreja i Cigana. Naredba je trebalo da pravno opravda sve ranije mere koje su okupatorske i kvislinške vlasti sprovodile u Srbiji na početku okupacije. Kasnije pravne mere su imale izvorište u ovoj Naredbi.Na isti način, kao i u Nirnberškim rasnim zakonima pedantno se utvrđuje u kojoj se meri osoba treba smatrati Jevrejinom. Po odredbama ove Naredbe Jevrejima su ukinuta građanska i politička prava. Jevrejima je bilo zabranjeno da obavljaju državne i javne službe. Oni nisu mogli biti advokati, lekari, zubari, veterinari i apotekari. Jevreji ne mogu biti vlasnici vaspitnih i zabavnih ustanova. Jevreji ne mogu biti zaposleni u nejevrejskim kucama. Jevreji se moraju obeležiti. Oni moraju nositi na levoj ruci žutu traku sa natpisom Jevrejin 

Citiram član sedam ove naredbe: “Jevrejima je zabranjeno posećivanje pozorišta, bioskopa i mesta za razonodu svake vrste, sportskih priredbi i javnih kupatila.“ Završen citat.Jevreji su morali prijaviti svoja privredna preduzeća nadležnim Okružnim komandama. Citiram član šesnaest ove Naredbe: “ Za Jevrejska privredna preduzeća može sa postaviti komesar- upravitelj. Na njega se primenjuju propisi Uredbe o vođenju poslova.“ Završen citat.Jevreji se imaju prijaviti u roku od dve nedelje posle objave ove naredbe srpskim policijskim prijavnim vlastima u čijem području imaju mesto stanovanja, ili se privremeno nalaze da bi se uveli u spiskove Jevreja.Izvršeno je prijavljivanje, popisivanje i obeležavanje Jevreja u Beogradu i ostalim mestima. Jevrejima su ograničili slobodu kretanja, vršili su im pljačku imovine, uveli su prinudan rad i razne vrste nameta. Prvi koncentracioni logor za Jevreje je bio “Topovske šupe“.

Prvi logoraši su bili Jevreji dovedeni iz Banata, a zatim i svo beogradsko muško jevrejsko stanvništvo. Logoraši su bili petvoreni u taoce i streljani gotovo svekodnevno. Logori su otvarani po celoj teritoriji Srbije. Od početka jeseni 1941. godine prostor Beogradskog sajma pretvoren je u nacistički koncentracioni logor Sajmište. Logor Sajmište je do polovine 1942. godine bio koncetracioni logor za jevrejske žene i decu, pre svega iz Beograda. One su masovno umirale u logoru od gladi i iscrpljenosti ili su smrt našle u gasnim kolima na putu za Jajince. Jevrejsko civilno stanovništvo u ovom logoru bilo je ubijeno do 10. maja 1942. godine. 

Srbija je imala neslavnu ulogu da je ona bila prva okupirana zemlja u kojoj je “rešeno jevrejsko pitanje“ po izveštaju generala Haralda Turnera od 29. avgusta 1942. godine. Istraživači Holokausta smatraju da je “rešenje jevrejskog problema“ u logoru Sajmište je posebno značajno u kreiranju nacističke politike prema Jevrejima od tog vremena nadalje. Upotreba gasnih kola i efikasna likvidacija civila su prethodile gasnim komorama u koncetracionim logorima.

Jevreji su, za vreme Drugog svetskog rata doživeli Holokaust na okupiranoj teritoriji Srbije. Holokaust je bio izvršen uz učešće okupacione i domaće vlasti, u onoj meri koje im je određana u sistemu upravne i izvršne vlasti.

Powered by WebExpress