„Jevrejska čitaonica u Beogradu 1929-1941“

Recenzent: Filip David

           U izdanju ugledne izdavačke kuće „Čigoja štampa“ izašla je iz štampe knjiga „Jevrejska čitaonica u Beogradu 1929-1941“ autora Radivoja Davidovića dugogodišnjeg istraživača Jevrejskog istorijskog muzeja i saradnika Jevrejskog pregleda. Knjiga je bogato ilustrovana sa 70 fotografija i moderno dizajnirana dok je recenzent bio književnik Filip David čiji tekst donosimo u celosti.

           Pisac, publicista i istraživač prošlosti Radivoje Davidović iz knjige u knjigu priređuje nam iznenađenja, otkrivajući nepoznate, neistražene delove zamagljene i zaboravljene prošlosti. Takva je i priča o Jevrejskoj čitaonici, jedna sasvim zaboravljena priča koja ima svoj nesumnjiv značaj ne samo za jevejsku zajednicu nego i mnogo šire za kulturnu istoriju Srbije između dva svetska rata.

          Osnovana 1929. godine, a zatvorena i demolirana početkom okupacije 1941. Jevrejska čitaonica je, po onome što danas možemo pročitati u knjizi Radivoja Davidovića, predstavljala mnogo više od lokalne čitaonice jedne ne tako brojne zajednice. Ona je okupljala najznačajnije umove tadašnje Srbije koji su u svojim predavanjima ostavili svedočanstva o političkom, ekonomskom i kulturnom položaju Srbije. To je svedočanstvo i o duhu vremena, u mnogočemu burnom, nestabilnom koje je, iz današnje perspektive gledano neumitno klizilo ka jednoj velikoj svetskoj katastrofi koja će itekako pogoditi i ondašnju Jugoslaviju, a u njoj i Srbiju. A znamo šta se dogodilo i sa jevrejskom zajednicom. Blizu devedeset procenata ukupnog jevrejskog stanovništva završilo je na stratištima i u zajedničkim masovnim grobnicama. Ova knjiga korisna je za istoričare, za pisce ali i za svakog radoznalog čitaoca koji želi da se upozna sa jednim vremenom, sa prošlošću koja je utisnula svoje tragove prisutne sve do današnjih dana.

          Radivoje Davidović je sistematično i vredno prelistavao brojne novine i časopise tragajući za tekstovima koji su svedočili o radu Jevrejske čitaonice. Temeljito verodostojno prikazao je rad čitaonice, rekonstruišući zanimljiva predavanja koja su u čitaonici redovno održavana, predavanja iz najrazličitijih oblasti nauke, kulture, politike i ekonomije. Ta predavanja u svom sažetom obliku čitaju se kao mali eseji o ljudima, događajima, o jednom vremenu po mnogo čemu dalekom, ali i po nečemu bliskom. Ne može se dobro razumeti sadašnjica, ako u dovoljnoj meri ne poznajemo prošlost. Ova knjiga nam u tome pomaže, ona je, u neku ruku, udžebnik za čitanje i razmišljanje o učešću jevrejske zajednice u kulturnom i društvenom životu Srbije, o međusobnom prožimanju kultura i ideja.

          Očevidno je da su se ugledni domaći i strani predavači rado odazivali pozivima na učešće u radu Jevrejske čitaonice. Već sam pogled na imena učesnika i nazive predavanja uveravaju nas u visok nivo tih raznovrsnih predavanja i razgovora kojima bi i današnje ustanove kulture mogle itekako da pozavide. 

Radivoje Davidović zaslužuje priznanje za sve ono što je učinio da rad Jevrejske čitaonice približi današnjim čitaocima. Žiri konkursa Saveza jevrejskih opština Srbije za naučne i književne radove, visoko je vrednovao njegov istraživački rad - rukopis ove knjige nagradio je značajnom nagradom na konkursu.

          Sada se knjiga nalazi u rukama čitalaca i iskreno je preporučujemo. Znatiželja i zaintersovanost, u to smo sigurni, biće zadovoljeni dragocenim novim saznanjima o jednoj ustanovi, Jevrejskoj čitaonici, koja i danas, posle toliko godina i posle toliko tragičnih zbivanja, svojim ukupnim delovanjem poput svetionika u tami osvetljava jedno vreme i ljude u njemu.


* Knjiga „Jevrejska čitaonica u Beogradu 1929-1941“ autora Radivoja Davidovića može se poručiti ( u Savezu jevrejskih opština u Beogradu) ili na ovom linku >>>

Powered by WebExpress